پلاک سفید برای خودروهای شخصی، زرد برای وسایل نقلیه عمومی، قرمز برای خودروهای دولتی، سبز برای خودروهای نظامی و انتظامی، آبی برای خودروهای نهادهای حاکمیتی و دیپلماتیک و خاکی برای خودروهای ارتش اختصاص دارد. هر یک از این پلاک ها در سیستم ثبت تخلفات رانندگی جایگاه متفاوتی دارند و تخلفات آن ها براساس جدول تخلفات رانندگی به صورت خاص براساس نوع پلاک اعمال می شود.

رنگ پلاک سفید
پلاک سفید متداول ترین رنگ پلاک در ایران است و به خودروهای شخصی اختصاص دارد. حرف میانی در این پلاک ها از میان حروف الف انتخاب می شود، اما تمام حروف الفبا در پلاک سفید قابل استفاده نیستند. حروف «الف»، «ت»، «ع»، «ف»، «ز»، «ک»، «پ» و «ث» در پلاک خودروهای شخصی به کار نمی روند، زیرا برای کاربری های خاص یا نهادهای مشخص در سایر رنگ های پلاک رزرو شده اند.

مفهوم حرف گ در رنگ پلاک سفید
در میان حروف مورد استفاده در پلاک های سفید، حرف «گ» یک استثنا محسوب می شود. این حرف به خودروهای گذر موقت اختصاص دارد؛ یعنی خودروهایی که به صورت موقت و برای بازه زمانی مشخص اجازه تردد در کشور را دریافت کرده اند. اگرچه رنگ این پلاک ها سفید است، اما وجود حرف «گ» یا درج عبارت «گذر موقت» آن ها را از پلاک خودروهای شخصی عادی متمایز می کند.

در پلاک گذر موقت به جای کد شهر، تاریخ انقضا (ماه و سال اعتبار) درج می شود. این موضوع نشان می دهد که مجوز تردد خودرو محدود بوده و پس از پایان مهلت تعیین شده، ادامه استفاده از آن مستلزم تمدید یا تعیین تکلیف قانونی خواهد بود.

مفهوم علامت صندلی چرخدار در رنگ پلاک سفید
نماد صندلی چرخدار روی پلاک سفید نشان می دهد که خودرو مخصوص افراد دارای معلولیت است. خودروهای با این پلاک اجازه دارند از مزایای قانونی خاص مانند استفاده از پارکینگ های اختصاصی یا مسیرهای ویژه تردد بهره مند شوند. این علامت علاوه بر کمک به افراد دارای محدودیت جسمی، به دیگر رانندگان یادآوری می کند که باید احترام به قوانین مربوط به این خودروها را رعایت کنند و از ایجاد مزاحمت برای آن ها خودداری کنند.

پلاک زرد
زرد، رنگ پلاک خودروهای حمل ونقل عمومی از قبیل تاکسی ها، اتوبوس ها، کامیون ها، تریلرها و حتی برخی ماشین آلات کشاورزی است. ساختار شماره گذاری پلاک زرد مشابه پلاک سفید است و شامل کد شهر، اعداد و یک حرف میانی می شود؛ اما تفاوت اصلی در نوع حروف مورد استفاده است. تمامی تاکسی های کشور با حرف «ت» در پلاک شناخته می شوند. خودروهای حمل ونقل عمومی سنگین مانند اتوبوس های درون شهری و برون شهری و همچنین کامیون ها با حرف «ع» مشخص می شوند. در بخش ماشین آلات کشاورزی نیز حرف «ک» روی پلاک درج می شود تا نوع فعالیت خودرو به صورت دقیق قابل تشخیص باشد.

پلاک قرمز
پلاک قرمز به وسایل نقلیه ای اختصاص دارد که در اختیار نهادها، سازمان ها و ارگان های دولتی قرار دارند. ساختار شماره گذاری پلاک قرمز از نظر ترکیب اعداد و کدگذاری، مشابه پلاک های زرد است و بر اساس ضوابط مشخص انجام می شود. با این حال، این نوع پلاک در دو کلاس مجزا تعریف شده است.

در خودروهایی که برای امور رسمی و تشریفاتی مقامات مورد استفاده قرار می گیرند، عبارت «تشریفات» روی پلاک درج می شود تا ماهیت خاص ماموریت آن مشخص باشد. سایر خودروهای دولتی که در ماموریت های اداری و اجرایی فعالیت دارند، از پلاک قرمز به همراه حرف «الف» استفاده می کنند.

رنگ پلاک سبز
پلاک سبز به خودروهای متعلق به ارگان های نظامی و انتظامی اختصاص دارد. از نظر ساختار شماره گذاری، پلاک سبز نیز مانند سایر پلاک ها شامل ترکیب کد، اعداد و یک حرف میانی است؛ اما نوع حرف درج شده بیانگر نهاد مربوطه خواهد بود. پلاک های سبز با حرف «پ» به خودروهای پلیس تعلق دارند و تمامی واحدهای زیرمجموعه نیروی انتظامی با همین شناسه حرفی مشخص می شوند.

در مقابل، خودروهای وابسته به سپاه پاسداران با پلاک سبز و حرف «ث» شناخته می شوند. این تفکیک حرفی باعث می شود وابستگی سازمانی خودروها به صورت دقیق و سریع قابل تشخیص باشد و نظم مشخصی در سیستم رنگ پلاک خودروهای نظامی برقرار بماند.

رنگ آبی پلاک
پلاک آبی به خودروهای وابسته به نهادهای حاکمیتی و نمایندگی های سیاسی خارجی اختصاص دارد. این رنگ در دو طیف آبی پررنگ و آبی کم رنگ صادر می شود که هر کدام کاربری و مخاطب مشخصی دارند. ساختار شماره گذاری این پلاک ها نیز مانند سایر پلاک های خاص، شامل ترکیب کد، حروف و اعداد است؛ با این تفاوت که نوع حروف به کاررفته، وابستگی سازمانی خودرو را مشخص می کند.

خودروهای با پلاک آبی پررنگ
پلاک آبی پررنگ به خودروهای در اختیار وزارت دفاع و ستاد کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران تعلق دارد. در این نوع پلاک، خودروهای وابسته به وزارت دفاع با حرف «ز» مشخص می شوند و خودروهای متعلق به ستاد کل نیروهای مسلح با حرف «ف» شناخته می شوند.

خودروهای با پلاک آبی کم رنگ
پلاک آبی کم رنگ ویژه خودروهای سفارت خانه ها و کنسول گری های خارجی مستقر در ایران است. تفاوت مهم این پلاک ها با سایر پلاک های کشور، استفاده از حروف لاتین به جای حروف فارسی است که نشان دهنده ماهیت بین المللی و دیپلماتیک این وسایل نقلیه است.

این پلاک ها در دو دسته صادر می شوند:

• خودروهای رسمی سفرا و دیپلمات های ارشد با حرف «D» مخفف (Diplomatic) مشخص می شوند و برای امور سیاسی و کنسولی به کار می روند.
• خودروهای خدماتی و اداری سفارت خانه ها با حرف «S» مخفف (Service) شناخته می شوند که برای امور پشتیبانی و اجرایی مورد استفاده قرار می گیرند.

رنگ پلاک خاکی
پلاک خاکی رنگ به خودروهای متعلق به ارتش جمهوری اسلامی ایران اختصاص دارد و به عنوان نشان هویتی و سازمانی برای وسایل نقلیه این نهاد نظامی استفاده می شود. این پلاک ها با حرف «ش» مشخص می شوند تا خودروهای ارتشی به راحتی از سایر وسایل نقلیه متمایز شوند.

جمع بندی
رنگ پلاک خودرو در ایران نمایانگر نوع مالکیت و کاربری وسیله نقلیه است و هر رنگ، یک گروه مشخص را شناسایی می کند. پلاک سفید متداول ترین نوع است و به خودروهای شخصی اختصاص دارد، در حالی که پلاک زرد برای تاکسی ها، اتوبوس ها، کامیون ها و ماشین آلات کشاورزی استفاده می شود. پلاک قرمز ویژه خودروهای دولتی، پلاک سبز برای خودروهای نظامی و انتظامی، پلاک آبی به خودروهای وابسته به وزارت دفاع، ستاد کل نیروهای مسلح و همچنین سفارت خانه ها و کنسول گری ها تعلق دارد. در نهایت، پلاک خاکی به خودروهای ارتش اختصاص یافته و با حرف «ش» قابل تشخیص است.